De auteur heeft als orthopedagoog jarenlang met fundamenteel relatiegestoorde kinderen gewerkt. Op basis van zijn ervaringen heeft hij de in dit boek beschreven opvoedingswijzen ontwikkeld om ouders, onderwijsgevenden en hulpverleners toe te rusten om deze kinderen te helpen uit hun isolement te komen. De eerder door de auteur in zijn boek Hechtingsstoornissen. Orthopedagogische behandelingsstrategieën geïntroduceerde opvoedingswijzen zijn inmiddels toegepast en in dit boek wordt daarvan verslag gedaan.

Nieuw in deze tweede druk van het boek is de toevoeging van de paragrafen 5.9 De opgenomen jongeren en 6.6 Onderwijs en opleiding geïntegreerd in de opvoeding. Voor het overige is het boek geheel ongewijzigd gebleven.
Relatiegestoorde kinderen is onder meer bedoeld voor medewerkers van de eerstelijnsgezondheidszorg, voor diagnostici en voor hulpverleners die kinderen met gedragsproblemen in hun praktijk krijgen. Ook is het bedoeld voor onderwijsinstellingen, zowel basis- als speciaal onderwijs, waar het van groot belang is dat fundamenteel relatiegestoorde kinderen adequate begeleiding krijgen.
Tevens is het boek belangrijk voor iedereen die met de pleegzorg of de adoptie van deze kinderen te maken krijgt en voor diegenen die verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van deze kinderen in tehuizen en inrichtingen.

Relatiegestoorde kinderen

Hoofdstuk 1 Een model van de menselijke groei

1 Een pedagogisch denkmodel
2 Elementen van het model
2.1 Opvoedingsrelaties
2.2 Aansluiting
2.3 Beheersing
2.4 Levensbeschouwelijke c.q. culturele kleuring
2.5 Behoeftenreeks
2.6 Ik als uniek mens
2.7 Groeilijnen
De normale groeilijn
Groeilijn met partiële missers
Afgebroken groeilijn
Gesplitste groeilijn
Nooit begonnen groeilijn
3 Orthopedagogische uitgangspunten
3.1 Terug in de tijd
3.2 Meer tijd nodig
3.3 Een aparte plaats
3.4 Planmatig handelen

Hoofdstuk 2 Fundamentele hechtingsstoornis of fundamentele relatiestoornis

Ver van huis
1 Inleiding
2 De primaire fundamentele relatiestoornis
3 De secundaire fundamentele relatiestoornis

Hoofdstuk 3 Terug naar het begin met kinderen tot negen jaar

Vincent: het verhaal van een moeder
1 Voorwaarden en de begeleiding
2 De eigen baby
3 Het pleeg- en adoptiekind
4 De peuter
4.1 De ‘actieve’ peuter
4.2 De ‘passieve’ peuter
4.3 De zich vastklampende peuter
4.4 Pleeg- en adoptiepeuters

5 Basisschoolkinderen tot ongeveer negen jaar
5.1 De overgang van peuter naar kleuter
5.2 De fundamentele relatiestoornis van kleuter en schoolkind
5.3 Het gebruik van verhaaltjes en rollenspelen
5.4 Verschillende vormen van zelfhandhaving
Het drukke, ongedurige, chaotische kind
Het agressieve kind
Het in schijn aangepaste kind
Het kind met twee gezichten
Het kind met een dubbele bodem
Het kind dat het laat afweten
Het schijnbaar normale kind

6 Negen jaar, een definitieve grens?

7 Als ouders het niet kunnen of willen
7.1 Alternatieven
7.2 Hulpverlening
7.3 Geschiedenis

Hoofdstuk 4 De sociogroepsopvoeding voor oudere kinderen

Oud-pupillen van Den Engh over de sociogroepsopvoeding
1 Inleiding
2 Wat kan er worden gedaan voor jongeren met een fundamentele relatiestoornis?
3 Het gewone leven in de sociale fase
3.1 Spontane groepsvorming
3.2 Ouders en de sociogroep
3.3 De school en de sociogroep
3.4 Kinderen binnen de sociogroep
3.5 Verhoudingen binnen de groep
3.6 Fundamenteel relatiegestoorden binnen de sociogroep

4 Veiligheid en geborgenheid als pijlers van het leven

5 De sociogroepsopvoeding beproefd
5.1 De introductie van de sociogroepsopvoeding bij de medewerkers
5.2 Verantwoordelijkheid voor beleid en inhoud
5.3 Voorbereiding van de start van het eerste project
5.4 De start van het eerste project
5.5 Vierentwintiguursprogramma
5.6 De ontwikkeling in de omgang van het team met de groep
5.7 De ontwikkeling van de programmering
5.8 Groei naar erkenning van de sociogroepsopvoeding in de inrichting
5.9 De pupil als persoon
5.10 Het belang van jongeren en medewerkers
5.11 Het belang van pupil en samenleving

6 De sociogroepsopvoeding als pedagogisch middel
6.1 Een fundamentele keuze
6.2 De sociogroep
6.3 Het groepsproces
6.4 De sociogroepsopvoeder
6.5 Op de jongeren afgestemde programmering

7 Waar en hoe kan sociogroepsopvoeding plaatsvinden?
7.1 Clubs en verenigingen
7.2 De basisschool
7.3 De school voor speciaal basisonderwijs
7.4 De ZMOK-school

8 Overlevingstochten als alternatief

9 Zwerfjongeren