Er zijn meerdere alternatieven om een opvoedingsprobleem aan te pakken, net zoals er vele verschillende manieren van leven zijn. Zoveel levensstijlen, zoveel opvoedingsvoorbeelden. Daarom werkt deze handleiding voor opvoedingsondersteuners stapsgewijs met veel vragen, inzichten en aanpakmogelijkheden. Iedere ouder kan deze aanpassen aan zijn eigen levenssituatie. De begeleider helpt de ouder zich bewust te worden van zijn eigen levenservaring en inzicht te krijgen in de ontwikkelingsfase van zijn kind. Kernvragen zijn steeds weer: wat wil de ouder het kind leren? Wat is realistisch gezien de ontwikkelingsleeftijd, het temperament en de aanleg van het kind?
Wat is realistisch gezien de aard en het voorbeeldgedrag van de ouder? Wat moet de ouder zelf nog leren?
Wat is effectief en wat niet? De begeleider biedt de ouder aanvankelijk alleen inzichten aan die van toepassing zouden kunnen zijn op zijn situatie. De ouder wordt medeonderzoeker. Alleen als een ouder zelf een inzicht of oorzaak van het probleemgedrag herkent, kunnen de erbij behorende aanpakalternatieven een wezenlijke verandering in gang zetten.

Dit boek is ontstaan tijdens de duizenden pedagogische huisbezoeken die de auteur als orthopedagoog gebracht heeft aan jonge kinderen van 0-4 jaar. Het is een bewerking van de stappenplannen die ontwikkeld zijn voor verpleegkundigen en artsen van het consultatiebureau van Thuiszorg Het Friese Land in Leeuwarden.

Voor wie is dit boek geschreven? Voor allen die te maken hebben met lichte opvoedingshulp aan ouders van 0-4 jarigen. Verpleegkundigen en artsen van het consultatiebureau, peuterspeelzaalleidsters, leidsters van kinderdagverblijven, gastouders, huisartsen, kinderartsen, medewerkers opvoedtelefoon, maatschappelijk werkenden en pedagogische hulpverleners.

Uit de inhoud

Inleiding
Opvoeden leer je door ervaring
Voorbeeldgedrag van de opvoeder
Vastlopen geeft groeimogelijkheden
Zelfoplossend vermogen van de ouder centraal
Opbouw handleiding
Vroegtijdige onderkenning van ontwikkelingsstoornissen

Slaapproblemen
1 Onrust, spanningen overdag, niet echt moe
2 Nog niet alleen kunnen zijn, aandacht trekken, claimen
3 Protestgedrag, drammen, je zin krijgen
4 Nachtelijke angsten
5 Nachtmerries

Claimgedrag
1 Claimgedrag, in stand houden en doorbreken
2 Opvoedingsklimaat
3 Ontwikkelingsfase, temperament
4 Claimgedrag van de ouder zelf

Druk, impulsief, overactief gedrag
1 Ontwikkelingsfase, temperament
2 Balans rust/onrust
3 Gedragsstoornis, ADHD

Niet gehoorzamen, machtsstrijd, boosheid, agressie
1 Ontwikkelingsfase, temperament
2 Gezag. Duidelijkheid, orde kunnen houden.
3 Boosheid, agressie, drift
4 Machtsstrijd

Eetproblemen
1 Hoeveelheid voedsel. Hoeveel moet het kind eten?
2 Kwaliteit voedsel en kieskeurigheid
3 Interacties ouder en kind, opvoedingsideeën

Zindelijkheidsproblemen
1 Voorwaarden zindelijk worden overdag
2 Rol ouders
3 Obstipatie
4 Angst om te plassen of poepen op de pot of w.c.
5 Opvallende gedragingen rondom plassen en poepen
6 Voorwaarden zindelijk worden 's nachts
7 Bedplassen na periode van 's nachts zindelijk zijn

Huilbaby's
1 Algemeen patroon huilgedrag
2 Lichamelijke oorzaken van huilen
3 Onrust en spanningen in de omgeving van de baby
4 (Over)prikkelbare baby
5 Overactieve huilbaby
6 Ontroostbare krijsbuien

Contactproblemen
1 Voorwaarden om tot sociale communicatie te komen
2 Ontwikkelings- en gedragskenmerken
3 Ontwikkelingsverloop

Kinderangsten
1 Ontwikkelingsfase, karakter en temperament
2 Opvoedingsklimaat, voorbeeldgedrag van de ouder
3 Angstgedrag en angstcategorieën

Jaloezie
1 Ontwikkelingsfase, emotionele zelfstandigheid
2 Kenmerken jaloersheidgedrag bij jonge kinderen

Kinderruzies
1 Ontwikkelingsfase
2 Botsende karakters
3 Opvoedingsstijl
4 Ruziegedrag
5 Spanningen in of rondom het gezin

Seksuele ontwikkeling
1 Lichamelijkheid
2 Seksuele ontwikkeling
3 Seksueel misbruik en weerbaarheid

Ouder-kindrelatie, hechtingsproblemen
1 Ontwikkeling hechtingsgedrag kind
2 Sensitieve responsiviteit van de opvoeder(s)
3 De geschiedenis herhaalt zich
4 Problemen in het kind of in de ouder