De meeste Nederlanders brengen eenderde van hun leven zittend door. Goed zitten is een kunst. De keuze voor een goede zithouding is minder ingewikkeld en minder persoonlijk dan iedereen denkt. In feite ligt de uitkomst al sinds 1969 vast in het congresverslag "Sitting Posture". Alleen de uitleg daarbij ontbrak tot nu toe. Door een verbeterde definitie van zithouding en uitgebreid onderzoek door de auteur kunnen de uitkomsten van bijna veertig jaar geleden nu eindelijk begrepen en toegepast worden, en dat gebeurt in Zo zit het!
Bij de analyse van het zitten zijn inspanning en ontspanning sleutelwoorden. Zodra er daarvoor gelegenheid is, zoekt de mens een houding die zo min mogelijk energie kost. Actie vraagt om het tegenovergestelde, om een actieve zithouding, om inspanning. De houding die bij een bepaalde activiteit hoort, is behalve van stoeleigenschappen vooral afhankelijk van het zitgedrag: het zich bewust zijn van wat er lichamelijk gezien gebeurt tijdens het zitten en op basis daarvan de juiste keuzes maken.
Een goede zithouding is een investering in de toekomst en voorkomt complicaties en klachten. De bevindingen die de auteur in Zo zit het! beschrijft, hebben verstrekkende gevolgen voor vrijwel alle typen zitmeubelen, van kantoorstoel tot vliegtuigstoel, maar zijn met name van belang voor diegene die rolstoelen ontwerpt, fabriceert en niet op de laatste plaats voor de rolstoelgebruiker zelf en zijn (professionele) begeleider.
Dr. ir. Harrie Staarink freelance industrieel ontwerper, onderzoeker en docent promoveerde in 1995 op het onderwerp Sitting Posture, comfort and pressure, assessing the quality of wheelchair cushions. In 1996 startte hij in samenwerking met Jaap van Wijngaarden (arts) en Ton Tournier (fysioytherapeut) een onderzoek naar meetbare criteria voor een goede individuele houdingsondersteuning met behulp van een multiverstelbare passtoel.
De daarmee opgedane kennis ligt ten grondslag aan deze uitgave.
Zo zit het!
Deel A Waarnemen, verklaren en toepassen
1 Waarnemen van zitgedrag
1.1 Zitgedrag
1.2 Momentane comfortbeleving
1.3 Zitmeubels en zitkussens
1.4 Samenvatting en conclusies
2 Verklaren van zitgedrag
2.1 Comfort en tijd
2.2 Het menselijk lichaam
2.3 Biomechanica van de zithouding
2.4 De individuele voorkeurshouding
2.5 Stabiliteit van de romp
2.6 Typering van zithouding en activiteit
2.7 Invloed van de zitondersteuning op comfortbeleving
2.8 Samenvatting en conclusies
3 Toepassen van kennis over zitgedrag
3.1 Maatvoering
3.2 Actieve stoelen
3.3 Semi-actieve stoelen en ruststoelen
3.4 Samenvatting en conclusies
4 Zitten en zitgedrag in rolstoelen
4.1 Analyse van rolstoelgebruikers
4.2 Preventieve en curatieve aspecten van de zithouding
4.3 Kinderen en rolstoelen
4.4 Zitkussen en drukverdeling
4.5 Analyse van rolstoeleigenschappen
4.6 Samenvatting en conclusies
Geraadpleegde literatuur deel A
Deel B Verdieping
V 1 Biomechanica van de zithouding
V1.1 Biomechanisch model
V1.2 Definitie zithouding
V1.3 Inwendige belasting
V1.4 Uitwendige belasting
V1.5 De stabiliteit van het bovenlichaam
V1.6 De stabiliteit van het hoofd
V1.7 Samenvatting en conclusies
Geraadpleegde literatuur V1
V 2 Decubitus, ontstaan en preventie
V2.1 Analyse van de inwendige belasting
V2.2 Invloed van vocht en warmte op het ontstaan van decubitus
V2.3 Risicofactoren voor het ontstaan van decubitus
V2.4 Verband tussen de temperatuurreactie van de huid en de hoogte van de uitwendige druk
V2.5 Preventie
V2.6 Kenmerken van rolstoelgebruikers
V2.7 Samenvatting en conclusies
Geraadpleegde literatuur V2
V 3 Drukverdeling
V3.1 De meetbil
V3.2 Structuur van achterwerk en kussen
V3.3 Drukverdelende werking van schuimkussens
V3.4 De werking van lucht- en watergevulde kussens
V3.5 De werking van samengestelde drukverdelende media
V3.6 Samenvatting en conclusies
Geraadpleegde literatuur V3
V 4 Het meten, analyseren en optimaliseren van zithouding en drukverdeling in de praktijk
V4.1 Doel en opzet van het pilotproject SMS Zitadvies
V4.2 Meten en vastleggen van een zithouding
V4.3 Het analyseren en optimaliseren van een zithouding
V4.4 Meten en interpreteren van drukverdeling
V4.5 Kussens: covers, drukverdelende media en draagconstructies
V4.6 Het analyseren en optimaliseren van drukverdeling
V4.7 Samenvatting en conclusies
Bijlage 1 Checklist analyse achterwerk-kussen