“Ik ben mezelf niet meer. En soms vraag ik me af, of ik dat ooit weer worden zal.”
“Alles gaat zo snel tegenwoordig. Ik kan het niet bijhouden. Voor mijn gevoel tel ik niet langer mee.”
“Huisje, boompje, beestje… Burgerlijk hè? Maar zal het er ooit van komen?”

Zo maar drie uitspraken van mensen met een psychotische aandoening. Vaak is hun perspectief verre van rooskleurig. Op het persoonlijke, sociale en maatschappelijke vlak ervaren zij verlies van mogelijkheden, en gaan ze gebukt onder het stigma van de aandoening. Ze voelen dat ze worden uitgesloten, wat ook vaak zo is. Daardoor dreigt deze groep patiënten het contact met de buitenwereld te verliezen.
In 'Verlies en verlangen' wordt ingegaan op de elementaire processen die een persoon in die situatie doormaakt: het verlies dragen, verlangen, zingeving, rehabilitatie en herstel. De uitgave is in eerste instantie bestemd voor hulpverleners in de GGZ, maar biedt ook aan hen daarbuiten – de mantelzorgers – elementaire handreikingen ter ondersteuning bij verlies. De eigen wijze van omgaan met deze ziekte en vooral ook de existentiële beleving verdienen volgens de auteur meer aandacht. Het gevoel weer controle te krijgen – en te houden – over de eigen levensloop en het verwerven van sociale steun is voor mensen met een psychotische aandoening immers vaak het begin van de weg terug.

Hanneke Muthert, theologe, studeerde af in de godsdienstpsychologie en werkt als geestelijk verzorger bij GGZ Drenthe. Daarnaast is zij docent bij de Master Geestelijke Verzorging aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Verlies & Verlangen

Deel 1 Verlies en verlangen: over verliesverwerking bij schizofrenie
Een kader, de evaluatie van het traininginstrument en de rol van de geestelijk verzorger nader belicht

Inleiding
1 Een kennismaking met het psychosecircuit te Assen
2 Verwerking en herstel bij mensen met schizofrenie: een project
3 Naar een bredere opzet
4 Werkdefinities
5 Het vervolg

Hoofdstuk 1 Naar een theoretisch kader voor verliesverwerking bij schizofrenie

Inleiding
1.1 Zingeving bij schizofrenie: een terugblik 1
1.2 De huidige schizofreniezorg en existentiële betekenisgeving
1.3 Participerende observatie in groepen
1.4 Enquête onder geestelijk verzorgers in de psychiatrie
1.5 Verliesvragen in de kamer van de geestelijk verzorger
1.6 Verliesverwerking bij schizofrenie: een theoretisch kader
1.7 Slot

Hoofdstuk 2 Inhoud en evaluatie van de training ‘Verlies en verlangen’

Inleiding
2.1 De training inhoudelijk: reader en workshops
2.2 De evaluatie: probleemstelling, hypothesen en vraagstellingen
2.3 De evaluatie: methode
2.4 De evaluatie: resultaten
2.5 De evaluatie: beschouwing en conclusies

Hoofdstuk 3 De geestelijk verzorger en verliesverwerkingbij schizofrenie

Inleiding
3.1 De geestelijk verzorger: een beroepsprofiel
3.2 Geestelijke verzorging binnen het psychosecircuit
3.3 Casuïstiek
3.4 Conclusies en slot

Nabeschouwing en discussie
1 Hoe spelen verlies en verliesverwerking een rol bij mensen die langdurig in zorg zijn vanwege schizofrenie of verwante psychose?
2 Hoe kan begeleiding en ondersteuning bij verliesverwerking het beste gestalte krijgen?
3 Wat is de mogelijke rol van de geestelijk verzorger in de ondersteuning en begeleiding van deze specifieke patiëntengroep bij verliesverwerking?

Bijlagen
Bijlage 1 Brief en vragenlijst bij de inventarisatie van activiteiten rond verliesverwerking bij schizofrenie door geestelijk verzorgers in de psychiatrie (21-9-2000)
Bijlage 2 De vragenlijst als richtsnoer bij de mondelinge evaluatie van de training in workshop III
Bijlage 3 De vragenlijst van de voor- en de nameting

Bibliografie

Deel 2 De training ‘verlies en verlangen: over verliesverwerking bij schizofrenie’ Een reader en workshops

I De reader voor hulpverleners
1 Herstel: zingeving en levensvisie
2 Zingeving en levensvisie: vaardigheden
3 Verliesverwerking
4 Verliesverwerking: vaardigheden
5 Zingeving/levensvisie, verliesverwerking en rehabilitatie
Noten
Literatuurlijst reader

II De workshops voor hulpverleners: een handleiding voor trainers
Workshop I
Workshop II
Workshop III
Bijlagen bij de workshops