Begeleiders die tegenwoordig mensen met een (verstandelijke) beperking ondersteunen doen dat vanuit de supportvisie. Tenminste, dat verwachten zorgorganisaties van hen. Mensen met een beperking maken een ontwikkeling door van afhankelijkheid naar zelfbepaling. Ze zijn burgers als ieder ander, die regie over eigen leven willen.
De taak van begeleiders is met de supportvisie veranderd van overnemen naar ondersteunen. Een taak die om een nieuwe attitude en nieuwe werkwijzen vraagt. Begeleid ontdekkend leren is zo’n werkwijze: een methode waarmee begeleiders support echt in praktijk kunnen brengen. Doelgericht, concreet en volgens een duidelijk stappenplan. Het boek − geïllustreerd met praktijk(voor)beelden in tekst en op dvd − is bedoeld voor begeleiders in het werkveld en voor studenten in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs.
Begeleid ontdekkend leren is een praktische uitwerking van het Eigen Initiatief Model. Met dit model leren mensen met een beperking denkvaardigheden: een plan maken voor zij iets doen, volgen en bijsturen terwijl ze bezig zijn en terugkijken wanneer ze klaar zijn. Wie met cliënten begeleid ontdekkend leren toepast, zorgt ervoor dat hun flexibiliteit en zelfstandigheid daadwerkelijk toenemen. De cliënt krijgt binnen zijn mogelijkheden meer invloed op zijn eigen leven, meer plezier in zijn taken, leert zelf te kiezen en voelt zich versterkt in zijn zelfbeeld.
Chris den Besten werkt als orthopedagoog en trainer. Hij is GZ-psycholoog, gedragstherapeut in opleiding en trainer Eigen Initiatief Model.
Audry van Vulpen is opgeleid als verpleegkundige en trainer Totale Communicatie. Zij is adviseur en trainer.
Samen schreven zij het in 2006 verschenen boek Competent begeleiden van mensen met een verstandelijke beperking.
Inhoud (verkort)
Voorwoord 5
Inleiding 9
1 Begeleiden is een vak 17
1.1 Werken vanuit een beroepsvisie 17
1.2 Vijf competenties: vakvaardigheden van begeleiders 20
1.3 De competentie ontwikkelingsgericht handelen 22
1.4 Je attitude: hulpverlener of coach? 24
1.5 Werken met een methode en methodisch werken 29
2 Zo leren mensen 32
2.1 Iedereen kan leren 32
2.2 Zo gaat leren 34
2.3 Verschillende manieren van leren 37
2.4 Denk- en doevaardigheden 42
2.5 Ontdekruimte als voorwaarde om je te ontwikkelen 50
2.6 Leren vanuit een vraag of behoefte 53
3 Begeleid ontdekkend leren - een plan maken 56
Stap 1 Bewust kiezen voor begeleid ontdekkend leren 57
Stap 2 Een leerplan maken 60
4 Begeleid ontdekkend leren - de leersituatie 67
Stap 3 De leersituatie voorbereiden 67
Stap 4 Aan de slag in de leersituatie 72
5 Begeleid ontdekken leren – terugkijken 80
Stap 5 Terugkijken op de leersituatie: het leergesprek 81
Stap 6 Terugkijken op het leerplan 89
6 Leren in wonen, werken en vrije tijd 93
6.1 Raoul- Ruimte geven kan wonderen doen 93
6.2 Iris - Goed is pas goed als het echt goed is 96
6.3 Casper - Leren kan ook achteraf 100
6.4 Angel - Worstelen met dilemma's en risico's 101
6.5 Kees - Motivatie is de sleutel tot succes 106
6.6 Anja - Generaliseren: van het een komt het ander 109
7 De begeleider als sleutel tot succes 113
7.1 Basisvaardigheden voor succesvol begeleid ontdekkend leren 113
7.2 Ja maar ...; zes vragen die je altijd al wilde stellen over begeleid ontdekkend leren 120
7.3 Zo kom je in de flow: vijf tips voor succes! 126
Bijlage 1 Vertrekpunt cliënt 131
Bijlage 2 Leerplan 133
Bijlage 3 Observatie- en evaluatiepunten denkvaardigheden 135
Bijlage 4 De meterstanden-lijst voor begeleiders 137
Bijlage 5 Verdiepingsvragen bij de dvd 145